
“Atha Dvitīyadhyāyaḥ”
This is 2nd Chapter (of Charaka Samhita, Sutra Section).

“Athātopāmārgataṇḍulīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ || 1||”
Here, “APAMARGATANDULIYAM” chapter is being described.

“Iti ha smāha bhagavānātreyaḥ || 2||”

“Apāmārgasya bījāni pippalīrmaricāni ca | viḍaṃgānyatha śigrūṇi sarśapāṃstumburūṇi ca || 3||”

“Ajājau cājagandhāṃ ca pīlūnyelāṃ hareṇukām | pṛthvīkā surasāṃśvetā kuṭherakaphaṇijjhakau || 4||”

“śarīṣabījaṃ laśunaṃ haridre lavaṇadvayam | jyotiṣmatiṃ nāgaraṃ ca dadhācchīrṣavirecane || 5|”

“Gaurave śirasaḥ śūle pīnaserdhāvibhedake | krimivyādhāvapasmāre ghrāṇanāśe pramoheke || 6||”
Apamarga Seeds, Pippali, Marich, Vidanga, Shigru, Sarshap, Tumbaru,

“Madanaṃ madhukaṃ nimbaṃ jīmūtaṃ kṛtavedhanam | pippalīkutajekṣvākūṇyelāḥ dhāmārgavāṇi ca || 7||”

“Upasthite śleṣmapitte vyādhāvābhāśayāśraye | vamanārtha prayuῆjīta bhiṣagdehamadūṣayan || 8||”

“Trivṛatāṃ triphalāṃ dantiṃ nīlinīṃ saptalāḥ vacām | kampillakaṃ gavākṣīṃ ca kṣīriṇīmudakīryakām || 9||”

“Pīlūnyāragvadhaṃ drākṣaṃ dravantiṃ niculāni ca| pakvāśayagate doṣe virekārthaṃ prayojayet || 10||”

“Pāṭalāṃ cāginamanthaṃ ca bilvaṃ syonākameva ca | kāśmaryaḥ śālaparṇiṃ ca pṛaśniparṇī nidigandhakām || 11||”

“Balāṃ śvadaṃṣṭrāṃ bṛahatīmeraṇḍaṃ sapunarnavam | yavān kulatthān kolāni guḍūciṃ madanāni ca || 12||”

“Palaśaṃ kattṛṇaṃ caiva snehāṃśaca lavaṇāni ca | udāvarte vibandheśu yuῆjyādāsthāpaneṣu ca || 13||”

“Ata evauṣadhagaṇāt saṃkalpyamanuvāsanam | mārutaghnamiti proktaḥ saḍgrahaḥ pāῆcakarmikaḥ || 14||”

“Tānyupasthitadoṣāṇāṃ snehasvedopapādanaiḥ | paῆca karmāṇi kurvita mātrākālau vicārayan || 15||”

“Mātrākālāśrayāḥ yuktiḥ siddhiryuktauṃ pratiṣṭhitā | tuṣṭhatyupari yuktijῆo dravyajῆānavatāṃ sadā || 16||”

“Ata ūrdhva pravakṣyāmi yavāgūrvividhauṣadhāḥ | vividhānāṃ vikārāṇāṃ tatsādhyānāṃ nivṛttaye || 17||”

“Pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgraiḥ | yavāgūrdīpanīyā syācchūlaghnī chopasādhitā || 18|||”

“Dadhityabilvacāṃgerītakradāḍimasādhitā | pācinī grāhiṇī peyā savāte pāῆcamūlikī || 19||”

“Śālaparṇībalābilvaiḥ pṛśinaparṇyā ca sādhitā | dāḍimāmlā hitā peyā pittaśleṣmātisāriṇām || 20||”

“Payasyardhodake cchāge hṛiberotpalanāgaraiḥ | peyā raktātisāragnī pṛśinapaṇryā ca sādhitā || 21||”

“Dadhāt sātiviṣāṃ peyāṃ sāme sāmlāṃ sanāgarām | śvadaṃṣṭrākaṇṭkārībhyāṃ mūtrakṛcchre saphāṇitām || 22|||”

“Viḍaṃgapippalimūlaśigrubhirmaricen ca | takrasiddhā yavāgūḥ syāt krimignī sasuvarcikā || 23||”

“Mṛdvīkāsārivālājapippalīmadhunāgaraiḥ | pipāsāghni viśghanī ca somarājīvipācitā || 24||”

“Siddhā varāhaniryūhe yavāgūrbṛahaṇī matā| gavedhukānāṃ mṛṣṭānāḥ karśanīyā samāksikā || 25||”

“Sarpiṣmatī bahūtilā snehanī lavaṇānvitā | kuśāmalakaniryūhe śyāmākānāṃ virukṣanī || 26||”

“Daśamūlīśṛtā kāsahikkāśvāsakaphāpahā | yamake madirāsiddhā pakvāśayarujāpahā || 27||”

“Śākairmaṃsaistilairmāṣaiḥ siddhā varcho nirasyati | jambvāmrāsthidadhitthāmlabilvaiḥ sāṅgrāhikī matā || 28||”

“Kṣāracitrakahiṅgvamlavetasairbhedinī matā | abhayāpippalīmūlaviśvairvātānulomani || 29||”

“Takrasiddhā yavāgūḥ syād ghṛtavyāpattināśinī | tailavyāpadi śastā syāt takrapiṇyākasādhitā || 30||”

“Gavyamāṃsarsaiḥ sāmlā viṣamajvaranāśinī | kaṇṭhayā yavānāṃ yamake pipalyāmalakaiḥ śṛatā || 31||”

“Tāmracūḍarase siddhā retomārgarujāpahā | samāśavidalā vṛśyā ghrtakṣīropasādhitā || 32||”

“Upodikādadhibhyāṃ tu siddhā madavināśinī | kṣudhāṃ hanyādapāmārgakṣiragodhārasaiḥ śṛtā || 33||”

“Tatra ślokāḥ Aṣṭāviṃśtirityetā yavāgvaḥ parikīrtitāḥ | paῆcakamārṇi cākṣitya prokto bhaiśajyasaṅgrahaḥ || 34||”

“Pūrvaḥ mūlaphalajῆānahetoruktaṃ yadauśdham| paῆcakarmāśrayajῆānhetostat kīrtitaṃ punaḥ || 35||”

“Smṛtimān hetuyuktijῆo jitātmā pratipattimān | bhiṣagauṣadhasaṃyogaiścikitsāṃ kurtumarhati || 36||”

“Ityagniveśakṛte tantre carakpratisaṃskṛate sutrasthāne bheṣajacatuṣkepāmārgataṇḍulīyo nāma dvitīyodhyāyaḥ || 2||”